Tłuścioch i leszcz − w 2016 roku 3. miejsce w konkursie Nagroda Literacka im. Jerzego Giedroycia. Minipowieść, której akcja toczy się na białoruskiej prowincji. Maksim jedzie ze swoim szwagrem Wiktarem na ryby. Ileż wielkich historii zaczęło się w ten sposób.

Sofija Andruchowycz (ur. 1982 w Iwano-Frankiwsku) – ukraińska pisarka, tłumaczka i publicystka. Absolwentka Ukraińskiej Akademii Drukarstwa we Lwowie. Autorka książek Lato Mileny (2002), Starzy ludzie (2003), Kobiety ich mężczyzn (2005, wyd. pol. 2007), Siomga (2007, wyd. pol. 2009), Felix Austria (2014, wyd. pol. 2016), Amadoka (2020), Katananche (2024). Współredaktorka pisma „Czetwer”, tłumaczka książek m.in. Manueli Gretkowskiej, J. K. Rowling, C. S. Lewisa, Toniego Judta, Ayn Rend, Kadzuo Ishiguro. Stypendystka polsko-niemieckiego projektu stypendialnego „Homines Urbani” i programu stypendialnego Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP „Gaude Polonia”. Laureatka licznych nagród, m.in. Nagrody Literackiej Wydawnictwa „Smołoskyp” (2001), Nagrody „Litakcent Roku” (2014), Nagrody „Książka Roku BBC” (2014), Nagrody Literackiej im. Josepha Conrada-Korzeniowskiego (2015), Nagrody Literackiej Wyszehradzkiego Partnerstwa Wschodniego (2017), Nagrody im. Szolema Alejchema (2023).

Gwiazdozbiór Kury to pełna ciepła i humoru opowieść Sofiji Andruchowycz do wielopokoleniowego czytania. Opowiada o niezwykłej przyjaźni, która łączy pokolenia, ludzi i zwierzęta, rozgrywająca się w sercu Karpat. Stara Maria i jej ukochana kura Mariczka wyruszają w podróż przez mroczny las, gdzie czekają na nie niespodzianki, niebezpieczeństwa i magiczne spotkania. Pośród dzikiej przyrody i górskich ścieżek poznają dziewczynkę Orysię i jej rysia Rysia, a każda z postaci odkrywa w sobie siłę, o której wcześniej nie miała pojęcia. To historia o odwadze, samotności i nadziei, która pokazuje, że nawet w najmroczniejszych miejscach można odnaleźć światło i skłania do refleksji nad tym, co naprawdę jest ważne. W 2017 roku książka została wpisana na listę Białych Kruków Międzynarodowej Biblioteki Książek dla Dzieci i Młodzieży w Monachium.

Książka w polskim tłumaczeniu Andrija Sawencia ukazuje się w dwóch wersjach. Ta papierowa o objętości 48 stron odtwarza szatę graficzną oryginalnego wydania z ilustracjami pomysłodawczyni książki, pisarki i ilustratorki Mariany Prochaśko, która stworzyła do niej kolaże z własnych rysunków i zdjęć Ołeny Subacz. W wersji dźwiękowej o czasie trwania 45 minut tekst czyta uznana aktorka, autorka i dziennikarka Beata Jewiarz.

„Punkt zerowy” to wyjątkowo szczera i bezstronna, a zarazem niepozbawiona humoru oraz dystansu do siebie i wszystkiego wokół relacja z wojny na wschodzie Ukrainy. To książka o wojnie, w której nie ma patosu i bohaterstwa, są natomiast wnikliwe, wyważone i bezpretensjonalne opisy absurdów rzeczywistości wojennej, a zarazem przemian świadomości narratora. Punkt zerowy to pierwsza linia frontu, ale też stan totalnego wyzerowania świadomości – wyzbycia się myśli, uczuć, pragnień, zależności i złudzeń. Polskie tłumaczenie zbioru autobiograficznych esejów „Punkt zerowy”, opublikowanego na Ukrainie w 2017 roku. Książka dostała nagrodę „LitAkcent Roku 2017” w kategorii „Eseistyka i reportaż fabularny”. W 2020 r. wydany w Warsztatach Kultury „Punkt zerowy” dotarł do finału Nagrody im. R. Kapuścińskiego za reportaż literacki.

Artem Czech (właść. Artem Czerednyk, ur. 1985 w Czerkasach) – ukraiński pisarz, z wykształcenia socjolog. Autor książek prozą: „Tego nie znajdziecie w Yandex” (2007, zwycięstwo w konkursie „Miejska powieść młodzieżowa”), „Kynia” (2007), „Atlas anatomiczny. Ciężko być żabą” (2008), „Plastyk” (2008), „Doc 1” (2009), „Niebieskie drzwi po lewej” (2009), „Różowe syropy” (2012) oraz non-fiction: „Historia motosportu na Ukrainie” (2013), „Awesome Ukraine. Interesting Things You Need To Know” (2017, we współautorstwie). Redaktor naczelny projektów „94 dni. Euromajdan oczami TSN” (2014) oraz „Wojna oczami TSN” (2015). W okresie od maja 2015 do lipca 2016 roku pełnił służbę w szeregach Sił Zbrojnych Ukrainy.

Polskie tłumaczenie powieści „Соня” wydanej na Ukrainie w 2013 roku i nominowanej do ukraińskiej nagrody Książka Roku BBC 2013. Historia młodej Ukrainki Soni, pokazuje, że gotowość do bycia matką nie zawsze pojawia się wraz z wieścią o ciąży. Bohaterka powieści, znalazłszy się na życiowym zakręcie, udaje się w podróż, by spotkać własnego ojca, którego nigdy nie poznała, wierząc, że pomoże jej to odnaleźć własną tożsamość i w przyszłości nawiązać lepszą więź z dzieckiem. Podróże jednak nie zawsze przynoszą rozwiązanie, jakie sobie wyobrażamy. Historia nieprzewidywalna, pełna zwrotów akcji i opisów niekiedy magicznych, co może wynikać z wyjątkowego stanu Soni.
Kateryna Babkina (ur. 1985 w Iwano-Frankiwsku) – znana ukraińska pisarka, dziennikarka, scenarzystka i menedżerka kultury. Autorka kilku tomików poezji (debiut „Ognie św. Elma”, 2002), powieści „Sonia” (2013), zbiorów opowiadań, książek dla dzieci, a także scenariuszy filmowych oraz sztuki „Hamlet Babylon”, wystawianej w Kijowie, Genewie i Wiedniu. Jej twórczość tłumaczona jest na angielski, czeski, francuski, hiszpański, niemiecki, szwedzki, rumuński, rosyjski i hebrajski. W 2017 r. nakładem wydawnictwa Warsztatów Kultury ukazał się zbiór opowiadań „Szczęśliwi nadzy ludzie” (wyd. ukr. 2016), który był pierwszą książką Kateryny Babkiny wydaną w Polsce.

"Mały leksykon medyczny według Bacharewicza" − 2. miejsce w konkursie Nagroda Literacka im. Jerzego Giedroycia w 2012 roku Z medycyną konwencjonalną Alhierd Bacharewicz niewiele ma wspólnego, wydaje się natomiast wybitnym specjalistą od leczenia duszy. Jego zbiór smakowitych felietonów można by określić mianem literaturoterapii. Co można wyleczyć tymi tekstami? Przede wszystkim naiwność i głupotę. Przynajmniej u tych, którzy czytają ze zrozumieniem.

Alhierd Bacharewicz (ur. 1975 w Mińsku) − pisarz, tłumacz, dziennikarz, pracował również jako nauczyciel. Uważany za jednego z najciekawszych współczesnych literatów piszących po białorusku. Jako członek zespołu rockowego i awangardowej grupy poetyckiej Bum-Bam-Lit zaczynał od poetyckiej prowokacji, potem zdradził poezję dla prozy, ale zachował skłonność do sarkazmu oraz sceptycyzm. Autor kilkunastu książek, tłumaczonych na język bułgarski, czeski, niemiecki, rosyjski, słoweński, ukraiński. W Polsce jak dotąd ukazał się tylko jego zbiór opowiadań Talent do jąkania się (wyd. dwujęzyczne, polsko-białoruskie, KEW 2008). Laureat cenionej na Białorusi nagrody Gliniany Weles 2002 roku. W 2006 roku wygrał sondaż portalu Nowa Europa na najlepszego białoruskiego pisarza. Czterokrotny! laureat konkursu Nagroda Literacka im. Jerzego Giedroycia: 2012 − Mały leksykon medyczny według Bacharewicza (2. miejsce w pierwszej edycji konkursu) 2013 − Hamburski rozrachunek Bacharewicza (2. miejsce) 2015 − Dzieci Alindarki (3. miejsce) 2016 − Biała mucha, zabójca mężczyzn (2. miejsce). Mieszka w Hamburgu, pracuje w Pradze, bywa w Mińsku. Jego żoną jest Julia Cimafiejewa, znana białoruska tłumaczka, poetka oraz założycielka i redaktorka popularnego internetowego magazynu literackiego „Przejdź przez świat” (ПрадзіСвет).

Opis:

„Przeszukanie w muzeum” stanowi zbiór opowiadań połączonych wspólnym tematem: masowymi protestami na Białorusi. Nie jest to jednak książka dokumentalna, lecz próba opowiedzenia o zduszonej białoruskiej rewolucji poprzez umieszczenie wydarzeń w wymiarze mitologicznym i zastosowanie artystycznych środków narracyjnych. Bohaterami książki są funkcjonariusze represji i sędziowie, cenzorzy i protestujący, przypadkowi uczestnicy i więźniowie, emigranci oraz ci, którzy „przewrócili stronę”. Książka została napisana na podstawie osobistych doświadczeń autora, który wraz z żoną, Julią Cimafiejewą, był uczestnikiem wydarzeń 2020 roku.

O Autorze:

Alhierd Bacharewicz (ur. 1975 r. w Mińsku) – uznany białoruski pisarz. Autor licznych powieści, zbiorów opowiadań i esejów, a także książki poetyckiej. Dwie powieści – „Psy Europy” oraz „Ostatnia książka pana A.” – zostały uznane na Białorusi za materiały ekstremistyczne i zakazane; w praktyce większość jego twórczości jest tam wciąż objęta cenzurą. Na podstawie jego utworów powstały spektakle Białoruskiego Wolnego Teatru oraz niezależnej grupy Kupałowcy. Jego książki ukazywały się w przekładach m.in. w Niemczech, USA, Szwecji, Ukrainie, Francji, Wielkiej Brytanii i Rosji. W Polsce ukazał się jego zbiór opowiadań „Talent do jąkania się” (2008) i zbiór felietonów „Mały leksykon medyczny według Bacharewicza” (2017) oraz powieść „Sroka na szubienicy” (2021). Laureat cenionej na Białorusi nagrody Gliniany Weles (2002). W 2006 r. wygrał sondaż portalu Nowa Europa na najlepszego białoruskiego pisarza. Czterokrotny laureat konkursu Nagroda Literacka im. Jerzego Giedroycia (2012, 2013, 2015, 2016). Za swoje opus magnum, powieść „Psy Europy” wydaną w niemieckim przekładzie (2024), otrzymał Lipską Nagrodę Książkową na rzecz Porozumienia Europejskiego (2025). Od końca 2020 r. przebywa na emigracji. Obecnie mieszka w Berlinie.

O Tłumaczu:

Bohdan Zadura (ur. 1945 w Puławach) – poeta, prozaik, krytyk literacki, tłumacz. Ukończył studia filozoficzne na Uniwersytecie Warszawskim. Debiutował w 1962 r. na łamach miesięcznika „Kamena”. W latach 1970–1977 pracownik muzeum w Kazimierzu Dolnym, w latach 1977–1987 kierownik literacki lubelskiego Teatru Wizji i Ruchu, w latach 1980–2004 redaktor kwartalnika literackiego „Akcent” (1980–2004); w latach 1983–2004 redaktor miesięcznika literackiego „Twórczość”, w latach 2004–2020 redaktor naczelny „Twórczości”. Współzałożyciel i wiceprezes zarządu Wschodniej Fundacji Kultury „Akcent”. Tłumaczył z języka angielskiego, rosyjskiego, węgierskiego i ukraińskiego (m.in. utwory Jurija Andruchowycza, Andrija Bondara, Andrija Lubki, Wasyla Słapczuka). Laureat licznych nagród literackich, w tym Nagrody im. Stanisława Piętaka (1994), Nagrody im. Józefa Czechowicza (2010), Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius (2011), Międzynarodowej Nagrody Literackiej im. H. Skoworody (2014), Nagrody im. C.K. Norwida (2015), Nagrody artystycznej miasta Lublin (2018), Nagrody Drahomán Prize (2022), wyróżniony tytułem Ambasadora Wschodu (2023), finalista Nagrody Ossolineum za najlepszy przekład poetycki książki „Autoportret w postaci pestki awokado” Julii Cimafiejewej w 2025 roku.

Obszerny wybór krótkich felietonów jednego z najciekawszych ukraińskich intelektualistów młodego pokolenia, drukowanych na przestrzeni kilku lat w ukraińskiej prasie. Słodko-kwaśna odtrutka na chandrę (po uświadomieniu sobie, że niektórzy mają gorzej) i nudę zimowego wieczoru, głęboko osadzona w realiach.

Andrij Wołodymyrowycz Bondar (ur. 1974 w Kamieńcu Podolskim) − ukraiński prozaik, poeta, publicysta, także bloger, tłumacz i filolog; stypendysta m.in. programu Gaude Polonia (2003, 2016). Autor czterech tomików poezji (tłumaczonych na kilkanaście języków) oraz licznych prac literaturoznawczych, przełożył na język ukraiński m.in. Ferdydurke i Transatlantyk Witolda Gombrowicza, Pięknych dwudziestoletnich Marka Hłaski i opowiadania Sławomira Mrożka. Prywatnie Andrij Bondar jest mężem pisarki Sofiji Andruchowycz, która jest córką Jurija Andruchowycza, jednego z najbardziej znanych i cenionych współczesnych pisarzy ukraińskich.

„Wasi, nasi oraz inni” to zbiór esejów, w którym Ołeksandr Bojczenko „tropi” następców pierwszego europejskiego intelektualisty – Sokratesa, których obecność w literaturze świadczy o dojrzałości społeczeństwa, a jednocześnie jest wyrazem jego sumienia. Kim więc są współcześni mędrcy literatury? Wasi – to myśli autora o polskich pisarzach, wśród których znaleźli się Gombrowicz, Kołakowski, Herling-Grudziński, Herbert; nasi – to refleksja nad literaturą ukraińską, w szczególności nad pierwszym literackim „pokoleniem odzyskanym”; inni zaś to kultura rosyjska. Nagroda Angelus 2019 - nominacja.

Ołeksandr Bojczenko (ur. 1970 w Czerniowcach) – krytyk literacki i badacz literatury, felietonista, tłumacz z języka polskiego i rosyjskiego. Autor zbiorów esejów „Coś w rodzaju chautauqua” (2003), „Chautauqua plus” (2004), „Byle książka” (2011), „Moi wśród obcych” (2012), „Mniej/Więcej” (2015), „50 procent racji” (2016). Autor licznych przekładów z języka polskiego i rosyjskiego, tłumacz m.in. Tadeusza Borowskiego, Leszka Kołakowskiego, Marka Hłaski, Jerzego Pilcha, Olgi Tokarczuk, Andrzeja Stasiuka, Daniela Odiji. Wielokrotny stypendysta programu Gaude PoloniaMinistra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2005, 2008, 2013). W roku 2014 został uhonorowany odznaką „Zasłużony dla Kultury Polskiej”.

„Wiedząc, że «Dzielnica D» jest w znacznej mierze książką autobiograficzną, szukałem w niej początków Artema jako człowieka i jako pisarza. W jakiej atmosferze i w jakim środowisku się wychowywał? Jacy ludzie i jakie wydarzenia miały na niego wpływ? Wszystko to znalazłem. Raz z humorem, raz ze smutkiem autor maluje nam zbiorowy portret kilkudziesięciu mieszkańców swojej, jak już wspomniałem, nie najładniejszej, to znaczy beznadziejnej, to znaczy całkiem zwyczajnej i typowej dzielnicy w tak samo zwyczajnym i typowym mieście ukraińskim”.

Ołeksandr Bojczenko (ze Wstępu)

Artem Czech (właśc. Artem Czerednyk, ur. 1985 w Czerkasach) – ukraiński pisarz, z wykształcenia socjolog. Autor takich książek prozą jak: „Tego nie znajdziecie w Yandex” (2007), „Kynia” (2007), „Atlas anatomiczny. Ciężko być żabą” (2008), „Plastyk” (2008), „Doc 1” (2009), „Niebieskie drzwi po lewej” (2009), „Różowe syropy” (2012) oraz non-fiction: „Historia motosportu na Ukrainie” (2013), „Awesome Ukraine. Interesting Things You Need To Know” (2017, we współautorstwie z Tamarą Krawchenko i Iryną Tsilyk). Redaktor naczelny projektów „94 dni. Euromajdan oczami TSN” (2014) oraz „Wojna oczami TSN” (2015). W okresie od maja 2015 do lipca 2016 roku pełnił służbę w szeregach Sił Zbrojnych Ukrainy. Jego pierwszą książką przetłumaczoną na język polski był „Punkt zerowy” (2019), który znalazł się wśród 5 najlepszych reportaży nominowanych do Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego za Reportaż Literacki w 2020 roku.

Opis:

Alina, wiejska bibliotekarka obdarzona niezwykłym głosem i fenomenalną pamięcią muzyczną, podczas jednej z podróży do miasta przypadkowo trafia do mieszkania Mykoły Chomyczewskiego – tłumacza Homera i byłego więźnia stalinowskich łagrów. Spotkanie z nim stanie się początkiem jej nieoczekiwanej drogi ku udziałowi w konkursie muzycznym, który może całkowicie odmienić jej życie. Wszystko to widzimy oczami syna Aliny, Władka – bystrego, wrażliwego obserwatora, którego spojrzenie odsłania zarówno komizm drobnych sytuacji, jak i brutalność systemu potrafiącego zmiażdżyć jednostkę. Dynamiczna fabuła przeplata się z drobiazgowo odtworzonym pejzażem epoki zastoju: realiami życia miasteczka wojskowego, gdzie pracuje mąż Aliny, opresyjną obecnością państwa, atmosferą podejrzliwości oraz wyuczoną uległością wobec władzy.

Książka ukazała się w ramach Literary Eastern Express – projektu realizowanego przy wsparciu Unii Europejskiej w ramach programu Kreatywna Europa.

O Autorze:

Wołodymyr Danyłenko (ur. 1959 w Turowcu k. Żytomierza) – ukraiński prozaik, dramatopisarz i autor słuchowisk radiowych, krytyk i badacz literatury, producent projektów literackich, doktor literaturoznawstwa. Po ukończeniu filologii ukraińskiej w Żytomierskim Państwowym Uniwersytecie Pedagogicznym im. Iwana Franki pracował m.in. jako nauczyciel, dziennikarz, wydawca, kierował Wydziałem Kultury w Urzędzie Miasta Żytomierza, następnie był redaktorem czasopisma „Słowo i Czas" Instytutu Literatury Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, pracował jako główny specjalista Sekretariatu Gabinetu Ministrów Ukrainy, wykładał na kilku uczelniach. Opublikował kilkanaście książek prozatorskich, m.in. zbiór opowiadań „Sen z dzioba jeżyka” (2006), powieści „Gazele biednego Remzi” (2008), „Kapelusz Sikorskiego” (2010), „Miłość w stylu baroku” (2011), „Cienie w dworku Tarnowskich” (2012), „Noc o profilu kobiety” (2020), „Ta, która trzyma niebo” (2025) oraz zbiór esejów literaturoznawczych „Drwal na pustyni” (2008). Ułożył kilka antologii literatury ukraińskiej. Jego utwory publikowano w tłumaczeniach na język azerski, białoruski, japoński, niemiecki, polski, rosyjski, rumuński, słowacki i włoski. Powieść „Klatka dla wilgi” ukazała się w tłumaczeniach na języki białoruski i rumuński. Dwa opowiadania w polskim tłumaczeniu Marcina Pastuszaka ukazały się na łamach czasopisma „Akcent". Mieszka w Kijowie i Turowcu.

O Tłumaczu:

Andrij Saweneć (ur. 1977 w Kornynie, Ukraina) – tłumacz, badacz przekładu. Absolwent Żytomierskiego Państwowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. Iwana Franki oraz Europejskiego Kolegium Polskich i Ukraińskich Uniwersytetów. Doktoryzował się na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II, gdzie również wykładał. Autor monografii „Poezja w przekładzie: »ukraińska« Szymborska” (2006) i szeregu artykułów przekładoznawczych. W jego przekładach na język ukraiński ukazały się m.in. powieści Ernesta Hemingwaya i Salmana Rushdiego oraz trzy wybory wierszy Wisławy Szymborskiej. Autor wyboru i tłumacz polsko-ukraińskiej antologii poetyckiej „Lublin z dala, Lublin z bliska” (2017). W przekładach na język polski opublikował m.in. poemat Jurka Gudzia „Barykady na Krzyżu” (2014), wybór felietonów Mykoły Riabczuka „Poprzednie życie” (2018), rozmowę rzekę Jurija Andruchowycza, Ołeksandra Bojczenki i Oresta Drula „Worochtarium” (2019), powieść Ołeksandra Irwancia „Charków 1938”. Współredaktor serii wydawniczej Wschodni Express.

„Worochtarium” to spokojna rozmowa trzech starych przyjaciół. Jest ona tak szczera i trafna, że chciałoby się siedzieć obok pisarzy, słuchać i od czasu do czasu włączyć się w rozmowę lub odwzajemnić uśmiech, będący cichym zrozumieniem. Rozmowę prowadzą Jurij Andruchowycz, Ołeksandr Bojczenko, moderuje Orest Drul. Rozmowy o narodzinach książek, krytyków i nagród literackich, nauczaniu rzemiosła literackiego. O rytmie i poczuciu mowy, o dobrym tekście, o poezji i prozie. O literaturze rosyjskiej i tłumaczeniu Biblii. O życiu. Aby zrozumieć te rozmowy, należy głębiej zanurzyć się w kreatywność artystów, zajrzeć do wewnętrznej kuchni procesu literackiego i stać się jego uczestnikiem.

Jurij Andruchowycz (ur. 1960 w Stanisławowie) – poeta, prozaik, eseista, tłumacz. Autor kilku tomików poetyckich, z których w Polsce wydano „Piosenki dla martwego koguta” (2005) i „Egzotyczne ptaki i rośliny” (2007), oraz licznych tomów prozy fabularnej i non-fiction, z których w polskich przekładach ukazały się: „Rekreacje” (1994, 1996), „Erz-herz-perc” (1996), „Moscoviada. Powieść grozy” (2000, 2004), „Moja Europa. Dwa eseje o Europie zwanej Środkową” (2000, wspólnie z Andrzejem Stasiukiem), „Ostatnie terytorium” (2002), „Perwersja” (2003), „Dwanaście kręgów” (2005), „Diabeł tkwi w serze” (2007), „Tajemnica. Zamiast powieści” (2008), „Leksykon miast intymnych” (2014), „Kochankowie Justycji” (2019). Poza tym w 2014 r. ukazała się przeprowadzona przez Pawła Smoleńskiego wywiad-rzeka „Szcze ne wmerła i nie umrze. Rozmowa z Jurijem Andruchowyczem”. Tłumacz m.in. Tadeusza Konwickiego, Brunona Schulza, Williama Shakespeare’a, Rainera Marii Rilkego, Heinricha von Kleista, Roberta Walsera, amerykańskich poetów lat 50. i 60. ХХ wieku. Utwory Jurija Andruchowycza tłumaczono na dwadzieścia języków. Laureat licznych nagród literackich, w tym Nagrody im. Herdera, Nagrody Pokoju im. Ericha-Marii Remarque’a, Nagrody Europejskiego Porozumienia Leipziger Buchpreis, Literackiej Nagrody Europy Środkowej „Angelus”, Nagrody im. Hanny Arendt, Nagrody Vilenica.

Ołeksandr Bojczenko (ur. 1970 w Czerniowcach) – krytyk literacki i badacz literatury, eseista, tłumacz. Autor zbiorów esejów: „Coś w rodzaju chautauqua” (2003), „Chautauqua plus” (2004), „Byle książka” (2001), „Moi wśród obcych” (2012), „Mniej/Więcej” (2015). Autor licznych przekładów z języka polskiego i rosyjskiego, tłumacz m.in. Tadeusza Borowskiego, Leszka Kołakowskiego, Marka Hłaski, Jerzego Pilcha, Olgi Tokarczuk, Andrzeja Stasiuka, Daniela Odiji. Wielokrotny stypendysta programu Gaude Polonia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP. W 2014 r. został uhonorowany odznaką „Zasłużony dla Kultury Polskiej”. W Polsce nakładem Warsztatów Kultury ukazały się jego zbiory esejów „50 procent racji” (2016) oraz „Wasi, nasi oraz inni” (2018).

Orest Drul (ur. 1960 w Stryju) – dziennikarz, publicysta, politolog, analityk, redaktor naczelny czasopisma internetowego Zbruc.eu. W latach 80. współtworzył podziemne wydawnictwo „Jewszan-zil

W prozie Kristiny Ehin mamy do czynienia z pełnym fantazji gawędziarstwem i głębokim spojrzeniem na rzeczywistość. Opisy uczuć, które w realistycznym opowiadaniu z pewnością umknęłyby czytelnikowi, w tych alegorycznych obrazach znajdują swoje pełne odzwierciedlenie. Estońska prozaiczka opisuje wzorce kształtujące nasze zachowanie, kierujące naszym życiem i relacjami z ludźmi. Bohaterowie zabiegają o prawdziwą miłość, niektórzy obrywają od losu, ale nie ustają w poszukiwaniach. Inni odnajdują skarb i stają oko w oko z pytaniem, jak utrzymać odnalezione szczęście. Opowiadania Ehin są pełne alegorii, napisane z wyczuciem specyficznego absurdu i surrealizmu niczym baśnie, w których co drugie zdanie może zaskoczyć niespodziewanymi zwrotami akcji.

Kristiina Ehin (ur. 1977 r. w Rapli) – jest estońską poetką i autorką opowiadań. Ukończyła studia z zakresu estońskiej i porównawczej poezji ludowej na Uniwersytecie w Tartu. W swoim ojczystym języku opublikowała do tej pory dziesięć tomików poezji, trzy zbiory opowiadań, nowe wersje opowieści ludowych z południowej Estonii oraz tom refleksji autobiograficznych. Jest też autorką dwóch spektakli teatralnych oraz poetyckich słuchowisk radiowych. We wszystkich swoich pracach stara się łączyć codzienność z mitycznością. Jest laureatką najbardziej prestiżowej estońskiej nagrody poetyckiej za tomik Kaitseala (Huma, 2005) – zbiór wierszy oraz zapisów z dziennika, który napisała, pracując jako strażniczka rezerwatu przyrody na niezamieszkałej wyspie przy północnym wybrzeżu Estonii. Jej najnowsze książki w języku estońskim były bestsellerami w latach 2019–2023.

Powieść zabiera czytelnika do siermiężnej rzeczywistości Kijowa z roku 1947. Z wolna odbudowująca się po II wojnie światowej stolica radzieckiej Ukrainy jest bohaterem równie ważnym co tytułowa Kławka, sekretarka w Związku Pisarzy. To przez pryzmat jej doświadczeń, złudzeń i zauroczeń czytelnik obserwuje rozrastającą się matnię nacisków i pogromów literackich, donosów i kompromisów z własnym sumieniem. Nieskomplikowana akcja toczy się w precyzyjnie określonej topografii Kijowa oraz nieodległego Irpienia (miejsca wypoczynku ówczesnej bohemy literackiej), zaś autorka pieczołowicie uzupełnia tekst o przypisy, aktualizujące mapę wydarzeń. Choć plenum Związku Radzieckich Pisarzy Ukrainy z roku 1947, na którym bezlitośnie skrytykowano m.in. Jurija Janowskiego oraz Maksyma Rylskiego, może uchodzić za centralne wydarzenie powieści, równoległe doświadczenie niepotrzebnych już „bohaterów”, inwalidów wojennych, którzy pewnej nocy po cichu są wywożeni, by nie psuli wizerunku stolicy, jak krąg koncentryczny wpisują się w osobistą biografię Kławki.

Książka ukazała się w ramach Literary Eastern Express – projektu realizowanego przy wsparciu Unii Europejskiej w ramach programu Kreatywna Europa.

O Autorce:

Maryna Hrymycz (ur. 1961 w Kijowie) – ukraińska pisarka, antropolożka, menedżerka kultury, wydawczyni, dyplomatka. Doktorka habilitowana nauk historycznych, doktorka nauk filologicznych, profesorka, członkini PEN Ukraine, Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, Narodowego Związku Krajoznawców Ukrainy, Memory Studies Association. Autorka sześciu monografii, redaktorka licznych monografii zbiorowych i tomów naukowych. Ogłosiła drukiem 20 powieści i opowieści. Wśród nich trylogia: „Kławka” (2019, krótka lista Narodowej Nagrody im. Tarasa Szewczenki), „Jura” (2020), „Łara” (2023), a także „Frida” (2006, 2012) oraz „Czerwony mak w rosie” (2005, 2011). Założycielka (2005) i redaktorka naczelna Wydawnictwa Duliby.

O Tłumaczce:

Halina Surowiec (ur. 1981) – historyk literatury, polonistka, tłumaczka z języka ukraińskiego. Pasjonuje się literaturą kresową. Autorka monografii „Sen o Ukrainie” poświęconej szkole ukraińskiej w literaturze polskiej okresu międzywojennego. Przetłumaczyła na polski m.in. „Na brzegu Jarynia” Aleksandra Kondratiewa, powieść „Zniewolona” opartą o cieszący się w Polsce ogromną popularnością serial, współtłumaczyła „Zapiski o Annie Achmatowej” Lidii Czukowskiej i inne. Przygotowała do druku korespondencję Jewhena Małaniuka z Jerzym Giedroyciem (1948–1963), wybór publicystyki Józefa Łobodowskiego „Poeta wobec ruchów sejsmicznych historii”, jest autorką posłowia do pierwszego wydania zbiorowego „Opowiadań podolskich. Przed wschodem księżyca” Juliana Wołoszynowskiego.

Wyobraźmy sobie, że po zwycięstwie w wojnie z bolszewicką Rosją w 1920 roku Ukraina pokonała wszystkich wrogów zewnętrznych i wewnętrznych, wyrastając na światową potęgę. Co roku w stolicy Ukraińskiej Republiki Robotniczo-Chłopskiej, kraju budującego narodowy komunizm, odbywa się Proletariacki Karnawał. Do miasta zjeżdżają politycy, pisarze, artyści, szpiedzy i zamachowcy. Wśród gości karnawału są Leni Riefenstahl i laureatka Nagrody Nobla Olha Kobylanska, Ernest Hemingway i Henry Miller… Tymczasem jeden z przybyszy, ktoś niewidzialny, potężny i niebezpieczny, staje się celem poszukiwań pułkownika SBU Jurija Kociuby. W powieści Charków „1938” Ołeksandr Irwaneć w prześmiewczym oraz obrazoburczym tonie bawi się konwencjami historii alternatywnej, antyutopii i dreszczowca szpiegowskiego. Puszczając wodze wyobraźni, zagląda w głębokie rewiry ukraińskich narodowych traum i kompleksów.

Ołeksandr Irwaneć (ur. 1961 r. we Lwowie) – poeta, prozaik, dramatopisarz, tłumacz. Dorastał w Równem na Wołyniu, od 1990 do 2022 roku mieszkał w Irpieniu pod Kijowem. Absolwent Instytutu Literatury im. Maksyma Gorkiego w Moskwie (1989). Razem z Jurijem Andruchowyczem i Wiktorem Neborakiem współtworzył legendarną grupę literacką Bu-Ba-Bu. W przekładach na język polski wydano wybór jego dramatów „Recording” i inne utwory(2001), powieści „Riwne/Rowno” (2008) i „Choroba Libenkrafta” (2013), wiersze „Wania z Riazania” (2022). Autor przekładów z języka białoruskiego, czeskiego, francuskiego, rosyjskiego i polskiego (dzieła Janusza Korczaka i Janusza Głowackiego). Laureat nagrody Helen Szczerban-Lipki (USA), stypendysta m.in. Fundacji Fulbrighta (USA), Akademii Schloss Solitude (Niemcy), Fundacji Kultur-Kontakt (Austria) oraz programu Gaude Polonia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP. Finalista Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus (2014).

Czar Maroka to fascynujący reportaż z podróży łączący żywioł zapisu terenowego z refleksją antropologiczną oraz krytyką kolonialnego spojrzenia. Autorka opisuje życie Marrakeszu i okolic: barwne targowiska, widowiska połykaczy ognia i zaklinaczy węży, obrzędy religijne i codzienność kobiet ukrytych w haremach. To nie tylko podróż w przestrzeni, lecz także próba zrozumienia odmiennej kultury i samej siebie wobec tej inności. Czar Maroka to książka o fascynacji odmiennością, ale też o jej cieniu: o poczuciu winy czy bezsilności wobec nierówności, które kolonialna Europa próbowała przykryć złotymi ornamentami hoteli i szachownicą swoich zwyczajów. Jabłońska jest w tej podróży zarówno uważnym świadkiem, jak i uczestniczką, próbującą zrozumieć, gdzie kończy się turystyczna egzotyka, a zaczyna prawdziwe życie.

Iwona Boruszkowska, tłumaczka książki „Czar Mroka” Sofii Jabłońskiej została laureatką Nagrody Krakowa Miasta Literatury UNESCO.

Sofia Jabłońska (1907–1971) – ukraińsko-francuska pisarka, reporterka, podróżniczka, fotografka i jedna z pierwszych kobiet-operatorek.

Urodzona pod Lwowem w 1907 r., po 1927 przeniosła się do Paryża. W pierwszej połowie lat 1930. udała się w podróż dookoła świata jako dokumentalistka i fotografka – pracowała w m. in. w Chinach, Indochinach, Oceanii, Australii oraz Ameryce Północnej. Opublikowała trzy zasadnicze tomy podróżnicze: Czar Maroka (1932), Z krainy ryżu i opium (1936) i Dalekie horyzonty (1939). Pisała także dla prasy galicyjskiej i francuskiej. Po 1950 mieszkała i pracowała na wyspie Noirmoutier we Francji, gdzie zajęła się projektowaniem budynków. Zginęła tragicznie w 1971 r.

Iwona Boruszkowska – literaturoznawczyni, kulturoznawczyni, eseistka, tłumaczka literatury ukraińskiej, redaktorka i badaczka współczesnej humanistyki. Adiunkta w Katedrze Teorii Literatury Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, założycielka i kierowniczka Ośrodka Badań nad Kulturowymi Dyskursami Choroby WP UJ. Redaktorka naczelna kwartalnika literackiego „Czas Literatury". Czytelniczka.

Książka Kateryny Dysy jest nowatorskim badaniem procesów o czary w dawnych województwach ukraińskich Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Naukowczyni proponuje nowe konteksty dla źródeł od dawna będących przedmiotem namysłu - w tym pracy ukraińskiego archeologa i etnografa Wołodymyra Antonowycza pt „Czary. Dokumenty – procesy” . Dociera także do dokumentów, których nikt przed nią nie badał, przede wszystkim do „Księgi Czarnej Krzemienieckiej 1747–1777”. Łącznie analizuje 198 przypadków procesów o czary, głównie z wieku XVII i XVIII. W książce zajmuje się także dyskursem naukowym wokół tematu czarów, nawiązując do współczesnych debat. Przekonująco dowodzi też, że na ziemiach ukraińskich procesy o czary nabierały rozpędu przede wszystkim wtedy, gdy przedstawiciele władzy czuli się zagrożeni i chcieli skorzystać z sądu jako sposobu na uciszenie niepokornych.

Kateryna Dysa (ur. 1977 r. w Moskwie) – historyczka, adiunktka w Katedrze Historii Narodowego Uniwersytetu „Akademia Kijowsko-Mohylańska”, dyrektorka funkcjonującego na tym uniwersytecie Centrum Studiów Polskich i Europejskich im. Jerzego Giedroycia. Była stypendystką Uniwersytetu Harvarda, Uniwersytetu Stanforda oraz Institut d’études avancées w Paryżu, a także profesorką wizytującą na Uniwersytecie w Bazylei. Obecnie prowadzi badania na Wydziale Historii w All Souls College na Uniwersytecie Oksfordzkim, w ramach stypendium Akademii Brytyjskiej. Jest autorką książki „Ukrainian Witchcraft Trials: Volhynia, Podolia and Ruthenia, 17th–18th Centuries” (Budapeszt, Nowy Jork, 2020) i autorką licznych artykułów na temat historii czarów, seksualności i medycyny we wczesnonowożytnej Ukrainie. Obecnie pracuje nad projektem dotyczącym budowy wizerunku Kijowa w literaturze podróżniczej od XVIII do początku XX wieku.

Wydawcy: Wydawnictwo Warsztatów Kultury oraz Instytut Badań Literackich